5 ξένες "ελληνικές" περιπτώσεις

Το περιοδικό «συν και πλην», του Σάκη Παπαδημητρίου, εκδιδόταν στη Θεσσαλονίκη στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Όλα κι όλα τέσσερα ήταν τα τεύχη που κυκλοφόρησε, αν δεν κάνω λάθος. Το τεύχος 2, με ημερομηνία Ιούλιος 1981, ξεφύλλισα αυτές τις μέρες, βρίσκοντάς το σε ένα ράφι με παλιά περιοδικά.

 

Στις πρώτες πρώτες σελίδες, μετά από ένα απόσπασμα της βιογραφίας του Charles MingusBeneath the Underdog”, υπάρχει ένα εκτενές και ενδιαφέρον άρθρο του Σάκη Παπαδημητρίου με τίτλο «5 ξένες “ελληνικές” περιπτώσεις». Οι 5 περιπτώσεις ήταν δίσκοι ξένης παραγωγής, που συνδύαζαν την τζαζ με στοιχεία από την ελληνική μουσική. Δίσκοι που τότε δεν τους είχαν πολλοί, αλλά τώρα εύκολα μπορείς να τους ακούσεις στο διαδίκτυο και να δεις αν συμφωνείς ή όχι με την κριτική παρουσίαση του άρθρου.

 

Στο “Greek Cooking” (1967) του Phil Woods, ο σπουδαίος άλτο σαξοφωνίστας διασκευάζει γνωστά κομμάτια, μεταξύ των οποίων και το θέμα από την ταινία “Zorba the Greek” του Μίκη Θεοδωράκη, με τη συμμετοχή μάλιστα του Ιορδάνη Τσομίδη στο μπουζούκι. Δικαιολογημένα o Σάκης Παπαδημητρίου τα βάζει με τον ενορχηστρωτή Norman Gold. Ο Gold δεν κοπίασε ιδιαίτερα, βάζοντας απλά τον Woods και τον Τσομίδη να παίξουν λίγο – πολύ ότι αισθανόταν άνετα να παίξει ο καθένας σε ολόκληρο το άλμπουμ, χωρίς εκείνος να προσπαθήσει να κάνει το ταίριασμα, να βρει κάποια δημιουργική ιδέα στην ενορχήστρωση, να βάλει κάθε σολίστα στο πνεύμα της μουσικής του άλλου.

 

Μια άλλη σύνθεση του Μίκη Θεοδωράκη, το «Βραδιάζει» υπάρχει σε τρεις διαφορετικές εκτελέσεις σε ισάριθμα άλμπουμ του Ran Blake: το “The Blue Potato and Other Outrages” (1969), το “Open City” (1977) και το “Rapport” (1978). Στον πρώτο από τους δίσκους μάλιστα περιλαμβάνεται και το «Ποτέ την Κυριακή» του Μάνου Χατζιδάκι. Καθόλου παράξενο, μιας και ο Blake, που έζησε μερικά χρόνια στην Ελλάδα, γνώρισε αρκετά καλά τη μουσική μας. Φυσικά οι εκτελέσεις είναι με το γνωστό στιλ του πιανίστα με το θέμα κάθε τραγουδιού να περνά στιγμιαία, εν είδει αφορμής για την ελεύθερη αυτοσχεδιαστική του ανάπτυξη.

 

To “Greek Variations & Other Aegean Exercises” (1970) υπογράφεται από τρεις βρετανούς, τον ενορχηστρωτή Neil Ardley, τον τρομπετίστα (και συγγραφέα) Ian Carr και τον σαξοφωνίστα/φλαουτίστα Don Rendell και περιλαμβάνει τρία ξεχωριστά μέρη. Το πρώτο, παιγμένο από 14μελές σύνολο, έχει σημείο εκκίνησης τον τσομπανάκο, το γνωστό σήμα της ελληνικής ραδιοφωνίας. Χωρίς ιδιαίτερες πρωτοτυπίες, αλλά με προσεγμένες ενορχηστρώσεις και καλό παίξιμο, η σουίτα (σε 6 μέρη, καθένα με το όνομα μιας περιοχής της χώρας μας) κινείται συχνά προς την κλασική μουσική. Στα άλλα δύο, με κουιντέτο και κουαρτέτο αντίστοιχα, τα ενορχηστρωμένα μέρη περιορίζονται και δίνεται πολύ περισσότερος χώρος για αυτοσχεδιασμούς. Συνολικά μια πολύ καλή δουλειά, αν και δεν είναι και ευδιάκριτα τα ελληνικά στοιχεία που υπονοεί ο τίτλος και πολύ περισσότερο η σύνδεση των τίτλων των κομματιών με το περιεχόμενό τους.

 

Το “Sissel” (1973) είναι μια jazz rock ηχογράφηση του Björn J:son Lindh. Στο άλμπουμ αυτό Σουηδός φλαουτίστας και κιμπορντίστας, συμπεριέλαβε μια διασκευή στο παραδοσιακό “Λεμονάκι”. Διασκευή χωρίς κάτι το πρωτότυπο κι ιδιαίτερο, με πιο ενδιαφέρον ίσως στοιχείο τη συμμετοχή δύο σημαντικών ντράμερ: του Jon Christensen και του Okay Temiz.

 

Η μόνη από τις “5 περιπτώσεις” που δεν κατάφερα να βρω για να ακούσω είναι το “Sphinx” (1978) από το ντούτο Albin & Rebekah Zak, όπου μετά το “Lonely Woman” του Ornette Coleman και δύο συνθέσεις του κιθαρίστα Albin Zak, το άλμπουμ κλείνει με το “Molmolpis”, που όπως γράφει βασίζεται σε ένα παραδοσιακό ελληνικό θέμα.

Tags: 
Video: